Η πρώτη συνεδρία υπαρξιακής ψυχοθεραπείας: τι να περιμένεις

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μουτσούλας — Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής. MSc Κλινική & Κοινοτική Ψυχολογία, MSc Αθλητική Ψυχολογία (University of East London). Μέλος ΣΕΨ, μέλος BPS. Μάθε περισσότερο για μένα

«Δεν ξέρω τι να πω, δεν ξέρω πού να ξεκινήσω»

είναι μια δήλωση που ακούω πολύ συχνά από θεραπευόμενους στη διάρκεια της πρώτης τους συνεδρίας. Είναι απόλυτα λογικό να νιώθεις αυτή την αμηχανία: έρχεσαι για πρώτη φορά στο γραφείο ενός θεραπευτή, δεν γνωρίζεις το πλαίσιο, δεν ξέρεις τη διαδικασία, και καλείσαι να εμπιστευτείς έναν άνθρωπο που συναντάς για πρώτη φορά με σκέψεις και βιώματα που ίσως ούτε εσύ έχεις ακόμα πλήρως κατανοήσει.

Η πρώτη συνάντηση στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία είναι συνάντηση γνωριμίας. Δεν περιμένω να χωρέσει όλη η προσωπική σου ιστορία σε μία συνεδρία, ούτε να έχουμε βρει τι συμβαίνει ή τι μπορεί να φταίει από την πρώτη κιόλας φορά. Στόχος της είναι να δεις αν βρήκες τον κατάλληλο άνθρωπο, αυτόν με τον οποίο θα νιώσεις άνετα ώστε να θέλεις να δουλέψεις μαζί του. Εμένα με ενδιαφέρει περισσότερο να καταλάβω τι σε έφερε εδώ σήμερα, και να δεις κι εσύ αν νιώθεις ότι μπορείς να μιλήσεις μαζί μου.

Η δομή της πρώτης συνάντησης στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία

Στην υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, η πρώτη συνάντηση είναι περισσότερο μια ανοιχτή, ελεύθερη συζήτηση παρά μια διαδικασία όπου εγώ κάνω ερωτήσεις κι εσύ απαντάς. Με ενδιαφέρει γιατί ήρθες τώρα, τι συνέβη αυτή την περίοδο και αποφάσισες να ζητήσεις βοήθεια; Για μένα το πιο σημαντικό κομμάτι στην πρώτη συνεδρία είναι να νιώσεις μια ασφάλεια, και να μπορέσεις να εκφράσεις αυτό που χρειάζεσαι.

Κοιτάμε κι άλλες πλευρές της ζωής σου: τις σχέσεις σου με σημαντικούς άλλους, τη δουλειά, μια τυχόν προηγούμενη εμπειρία σου με την ψυχοθεραπεία, και ό,τι άλλο κάνεις στην καθημερινότητά σου. Η προσοχή μας πηγαίνει εξίσου σε ό,τι σου φέρνει χαρά. Θέλω να έχω μια εικόνα και για όσα σε κάνουν να νιώθεις ότι η ζωή σου έχει νόημα, έχει αξία.

Προς το τέλος της συνεδρίας μιλάμε για τους στόχους της θεραπείας, τι είναι αυτό που θες να πετύχεις. Είναι σημαντικό να ξέρεις ότι οι στόχοι μπορούν να αλλάξουν και δεν είναι δεσμευτικοί. Απλώς μας βοηθούν να δώσουμε μια αρχική κατεύθυνση στη δουλειά που κάνουμε.

Μιλάμε και για τα πρακτικά ζητήματα της συνεργασίας μας: διάρκεια, συχνότητα, κόστος, τρόπο πληρωμής και πολιτική ακυρώσεων. Το επαγγελματικό απόρρητο σπάει μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις: όταν κινδυνεύει η ζωή ή η σωματική ακεραιότητα δική σου ή τρίτου προσώπου, ή όταν το ζητά η δικαιοσύνη. Και στις δύο περιπτώσεις μοιράζομαι μόνο ό,τι είναι απολύτως σχετικό με το θέμα, και πέρα από αυτό, όσα λες εδώ δεν βγαίνουν από το γραφείο χωρίς τη δική σου συναίνεση [1].

Ένα ακόμα κομμάτι που κάνω προς το τέλος της πρώτης συνεδρίας είναι να αφιερώσω λίγο χρόνο όπου εξηγώ εν συντομία την υπαρξιακή ψυχοθεραπεία, πώς μπορεί να βοηθήσει και με ποιο τρόπο θα γίνεται η εστίαση. Δεν θέλω να φύγεις από την πρώτη μας συνάντηση χωρίς να ξέρεις, έστω σε γενικές γραμμές, τι είναι αυτό που θα κάνουμε μαζί. Τέλος, με ενδιαφέρει να ξέρω πώς ήταν πραγματικά για σένα η πρώτη μας συνάντηση, πέρα από το αν «πήγαν όλα καλά».

Ο λόγος είναι να έχουμε μια καθαρή εικόνα για το αν αυτή η προσέγγιση σου ταιριάζει, και αν εγώ σου ταιριάζω ως θεραπευτής.

Στη διάρκεια της πρώτης συνάντησης, όπως και στις υπόλοιπες, μη διστάσεις να κάνεις οποιαδήποτε ερώτηση θεωρείς χρήσιμη, ώστε να διαπιστώσεις κι εσύ αν ταιριάζουμε και μπορούμε να προχωρήσουμε. Αν κάτι σε απασχολήσει ανάμεσα σε δύο συνεδρίες, θα βρούμε μαζί έναν τρόπο να επικοινωνήσουμε, ώστε να μην κουβαλάς μόνος σου κάτι που χρειάζεται απάντηση νωρίτερα.

Αν διαβάζοντας ως εδώ νιώθεις ότι θέλεις να κλείσουμε μια πρώτη συνάντηση, μπορείς να επικοινωνήσεις μαζί μου μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή τηλεφωνικά.

Τι λέω στη θεραπεία;

Μίλα όσο πιο ανοιχτά μπορείς για ό,τι σου περνάει από το μυαλό, χωρίς να το επεξεργάζεσαι ή να το λογοκρίνεις. Ακούγεται εύκολο, αλλά συνήθως είναι πολύ πιο δύσκολο απ’ όσο φαντάζεσαι. Κάποιες σκέψεις θα σου φανούν ασήμαντες, άλλες δυσάρεστες, ντροπιαστικές. Αν κάτι τέτοιο σου περάσει από το μυαλό, μπορείς να το πεις. Δεν χρειάζεται πρώτα να αποφασίσεις αν είναι «σωστό» ή αν αξίζει να το πεις.

Κι αν καταλάβεις ότι κάτι σε εμποδίζει να μιλήσεις ανοιχτά, πες το. Ακόμα και το «δεν θέλω να μιλήσω γι’ αυτό» μπορεί να γίνει μέρος της συζήτησής μας. Μίλησε για το τι σε δυσκολεύει.

Η πρώτη συνεδρία εξαρτάται από τον στόχο του καθενός. Για κάποιους ο στόχος είναι να ανακουφιστούν από ένα συγκεκριμένο πρόβλημα ή μια κρίση, να το μοιραστούν, να ακουστούν. Για άλλους μπορεί να είναι να καταλάβουν τον εαυτό τους μέσα σε μια συγκεκριμένη σχέση, ή γιατί έχουν κάνει μια συγκεκριμένη επιλογή στη ζωή τους.

Μπορώ να κάνω ερωτήσεις στον ψυχολόγο;

Φυσικά και μπορείς να κάνεις ερωτήσεις, είναι μια συνεργατική σχέση. Οι ερωτήσεις μπορούν να αφορούν την εκπαίδευσή μου, την εμπειρία μου, κάτι που σε απασχόλησε μέσα στη συνεδρία. Νιώσε άνετα και μπορείς να με ρωτήσεις ό,τι δεν καταλαβαίνεις.

Κάποιες φορές μπορεί να θελήσω να διερευνήσω τις σκέψεις και τα συναισθήματα πίσω από την ερώτησή σου αντί να σου απαντήσω απευθείας, έτσι ώστε οι δυο μας να μάθουμε περισσότερα για το πώς λειτουργείς. Ρώτα, όποτε το χρειαστείς.

Δεν περιμένω να συμφωνείς μαζί μου σε όλα. Αν κάτι που λέω δεν σου βγάζει νόημα, αν διαφωνείς ή αν κάτι σε ενοχλεί, θέλω να μπορείς να μου το πεις. Είναι μια συνεργασία, μια σχέση δύο ανθρώπων. Υπάρχουν φορές που θα βλέπω πράγματα που εσύ δεν βλέπεις ακόμη, και φορές που εσύ θα με βοηθάς να καταλάβω καλύτερα τον τρόπο που βιώνεις τον κόσμο σου.

Προσπαθούμε να το καταλάβουμε μαζί.

Ο ψυχοθεραπευτής μου θα μου δώσει συμβουλή;

Οι συμβουλές δεν είναι ψυχοθεραπεία. Καταλαβαίνω τη δυσκολία σου, και ότι μια ξεκάθαρη απάντηση μπορεί να μοιάζει ανακουφιστική εκείνη τη στιγμή. Μακροπρόθεσμα, σπάνια βοηθάνε πραγματικά. Αν οι συμβουλές αρκούσαν, δεν θα ερχόσουν σε θεραπεία. Συμβουλές μπορείς να βρεις παντού, από φίλους, από την οικογένεια, από το ίντερνετ. Θα σε βοηθήσω να δεις πιο καθαρά τον εαυτό σου και την κατάστασή σου, ώστε να κάνεις επιλογές που ταιριάζουν πραγματικά σε σένα.

Η εμπειρία μου όμως είναι ότι οι σημαντικές αποφάσεις αντέχουν περισσότερο όταν προκύπτουν από τη δική σου κατανόηση και όχι από τη συμβουλή κάποιου άλλου.

Για μένα η ψυχοθεραπεία είναι μια συνεργατική διαδικασία, που εστιάζει απόλυτα στον ρυθμό που έχεις εσύ ως άνθρωπος. Είναι μια από κοινού διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ζεις, του τι μπορεί να δουλέψει για σένα και τι όχι. Ο στόχος είναι να μπορέσεις να βρεις κάτι που να είναι δικό σου.

Αυτόν τον έλεγχο, πώς νιώθεις για τη διαδικασία, τι δουλεύει και τι όχι, τον επαναλαμβάνουμε τακτικά σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας, όχι μόνο στην πρώτη συνάντηση. Αν κάτι σε κάνει να αμφιβάλλεις, για την προσέγγιση ή για μένα τον ίδιο, θέλω να το ακούω.

Από που ξεκινάμε με την υπαρξιακή προσέγγιση

Δεν χρειάζεται να καθίσουμε από την πρώτη μέρα να μιλήσουμε για «το νόημα της ζωής». Μπορεί να ξεκινήσουμε από κάτι πολύ καθημερινό: έναν καβγά, μια σχέση που τελείωσε, μια απόφαση που δεν μπορείς να πάρεις ή την αίσθηση ότι κάτι στη ζωή σου δεν σου ταιριάζει πια. Από αυτά τα φαινομενικά μικρά πράγματα μπορεί να ανοίξουν μεγαλύτερα ερωτήματα και συχνά καταλήγουν εκεί που η υπαρξιακή προσέγγιση δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα: στην ελεύθερη βούληση του θεραπευόμενου, στην ιδέα ότι για να υπάρξει η αλλαγή, χρειάζεται να αναλάβει ο ίδιος την ευθύνη του [2].

Αν διαβάζοντας αυτό ένιωσες ότι είσαι έτοιμος ή εξακολουθείς να έχεις απορίες, μπορείς πάντα να επικοινωνήσεις μαζί μου, μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή τηλεφωνικά, για να τις συζητήσουμε.

Προσοχή: Όσα διαβάζεις σε αυτό το κείμενο έχουν ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστούν την επαγγελματική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία, και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τα διαβάσεις σαν οδηγό για να διαγνώσεις ή να «θεραπεύσεις» μόνος/η σου κάτι.

Αν αυτή την περίοδο περνάς κάτι πραγματικά δύσκολο ψυχικά, μίλησε με έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Μόνο ένας εξειδικευμένος επαγγελματίας μπορεί να κάνει διάγνωση και να σου προσφέρει τη φροντίδα που χρειάζεσαι.

Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (24/7, δωρεάν, ανώνυμη): 1018

Τηλεφωνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης (24/7, δωρεάν, ανώνυμη): 10306

Βιβλιογραφικές Αναφορές

[1] Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων (2026, Σεπτεμβρίου 15). Κώδικας Δεονοτολογίας – Σ.Ε.Ψ. https://seps.gr/epaggelmatika/kodiakas-deontologias/#B5.2

[2] Γεωργαντά, Ε. (2020). Η διαδικασία της ψυχοθεραπείας. Εκδόσεις Κοντύλι

Photo by Leo_Visions on Unsplash