Η πρώτη συνεδρία αθλητικής ψυχολογίας: τι γίνεται στην πράξη

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μουτσούλας — Ψυχολόγος, Ψυχοθεραπευτής. MSc Κλινική & Κοινοτική Ψυχολογία, MSc Αθλητική Ψυχολογία (University of East London). Μέλος ΣΕΨ, μέλος BPS. Μάθε περισσότερο για μένα

Στην προπόνηση όλα κυλάνε, η τεχνική είναι εκεί, ο ρυθμός είναι εκεί, η αυτοπεποίθηση είναι εκεί. Μπαίνεις και ξεκινάει ο αγώνας και κάτι δεν είναι το ίδιο, το σώμα θυμάται τι να κάνει, όμως το μυαλό δε μπορεί να ακολουθήσει.

Η αιτία δεν είναι πάντα η έλλειψη δεξιότητας, είναι η διαφορά στον έλεγχο. Στην προπόνηση θέτεις εσύ τους όρους, αποφασίζεις πότε θα δοκιμάσεις κάτι και πόσες φορές, στον αγώνα η έκβαση εξαρτάται και από άλλους (τον αντίπαλο, τον διαιτητή, την κρίση κάποιου τρίτου), και αυτή η απώλεια ελέγχου είναι συχνά η πραγματική πηγή του άγχους [1]. Το πρώτο βήμα για να ξεπεράσεις αυτό το χάσμα ανάμεσα σε προπόνηση και αγώνα είναι μια πρώτη συνάντηση όπου καταλαβαίνουμε μαζί τι ακριβώς συμβαίνει σε σένα.

Τι είναι πραγματικά η πρώτη συνάντηση

Στόχος της πρώτης συνάντησης είναι να σου πω πώς μπορώ να σε βοηθήσω, ακούγοντας την ιστορία σου: τι σε έφερε εδώ, τι έχεις ήδη δοκιμάσει, τι θέλεις να αλλάξει, και αποφασίζουμε από κοινού αν αξίζει να προχωρήσει η συνεργασία [3].

Πριν περάσουμε σε τεχνικές, είναι σημαντικό να μάθουμε περισσότερα για σένα μέσα από συζήτηση και παρατήρηση, όχι μέσα από τυποποιημένα τεστ. Μιλάμε επίσης καθαρά για το τι μπορείς να περιμένεις εσύ από εμένα και τι περιμένω εγώ από σένα σε αυτή τη συνεργασία, ώστε να φύγεις από την πρώτη συνάντηση με σαφή εικόνα του τι σημαίνει να δουλεύεις με αθλητικό ψυχολόγο [3].

Τι γίνεται στην πρώτη συνάντηση

Με ενδιαφέρει να σε γνωρίσω ως άνθρωπο και όχι μόνο μέσα από το άθλημα [3]. Θέλω να μάθω για το άθλημά σου: σε τι επίπεδο αγωνίζεσαι, πώς είναι η προπόνησή σου, αν υπάρχει κάποιος τραυματισμός ή κάποια στιγμή (μια νίκη, μια ήττα, μια αλλαγή επιπέδου) που άλλαξε κάτι στον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου μέσα στο άθλημα.

Ρωτάω γιατί ήρθες τώρα και όχι πριν από μήνες, τι σε δυσκολεύει αυτή την περίοδο συγκεκριμένα, ποιοι είναι γύρω σου (προπονητής, οικογένεια, ομάδα) και πώς σε στηρίζουν ή δεν σε στηρίζουν. Ρωτάω και για την αιτία πίσω από μια δυσκολία, και τι έχει προκύψει από αυτήν στην καθημερινότητά σου: το ίδιο σύμπτωμα μπορεί να έχει πολύ διαφορετικές ρίζες σε δύο διαφορετικούς ανθρώπους.

Οι άνθρωποι γύρω σου έχουν κι εκείνοι τη δική τους ψυχολογική φόρτιση από τον αθλητισμό σου.

Η κουβέντα μας μένει ανάμεσά μας, και η ευθύνη να τηρηθεί αυτό είναι δική μου, όχι κάτι που χρειάζεται να διαχειριστείς εσύ. Αν κρίνουμε μαζί ότι μια επικοινωνία με τον προπονητή σου θα βοηθούσε, αυτό γίνεται μόνο με δική σου συναίνεση και μόνο για ό,τι πραγματικά χρειάζεται. Αν είσαι κάτω από 18 ετών, συζητάμε ανοιχτά από την πρώτη κιόλας συνάντηση τι μοιράζεται με τους γονείς σου, ώστε να ξέρεις ακριβώς πού βρίσκεσαι.

Στόχοι

Προς το τέλος μιλάμε για στόχους: τι θέλεις να πετύχεις και σε τι χρονικό ορίζοντα. Εδώ οι στόχοι είναι συχνά πιο συγκεκριμένοι απ’ ό,τι σε άλλες μορφές θεραπείας (ένας προσωπικός χρόνος, μια θέση στην αρχική ομάδα, η επιστροφή μετά από τραυματισμό), αλλά παραμένουν σημείο αναφοράς, όχι δέσμευση, μπορούν να αλλάξουν καθώς προχωράμε. Άλλες φορές ο στόχος είναι κάτι λιγότερο μετρήσιμο, όπως να ξανά βρεις τη χαρά σε ένα άθλημα που έχει αρχίσει να σου μοιάζει με βάρος, και αυτό έχει την ίδια αξία με έναν αριθμό.

Πρακτικά και απόρρητο

Προς το τέλος της συνεδρίας μιλάμε για τα πρακτικά ζητήματα: τη διάρκεια της συνεδρίας (50 λεπτά), τη συχνότητα (συνήθως εβδομαδιαία, με ευελιξία ανάλογα με τις δικές σου ανάγκες), το κόστος (το συζητάμε μαζί), τον τρόπο πληρωμής, την πολιτική ακυρώσεων, την εμπιστευτικότητα και το επαγγελματικό απόρρητο.

Ένα πράγμα θέλω να το πω εξαρχής: η αθλητική ψυχολογία δεν διορθώνει μια κατάσταση σε μία συνάντηση. Το λέω γιατί όσο πιο καθαρή εικόνα έχει κανείς για το πώς θα εξελιχθεί η διαδικασία, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να σταματήσει νωρίς, πριν πάρει αυτό που χρειαζόταν [3].

Οι συνεδρίες μπορούν να γίνουν είτε δια ζώσης (Αθήνα και Καλαμάτα) είτε διαδικτυακά, όποιο σου ταιριάζει καλύτερα.

Χρειάζεται να έχω συγκεκριμένο πρόβλημα για να έρθω, ή μπορώ να έρθω μόνο για βελτίωση απόδοσης;

Δεν χρειάζεται καμία διάγνωση ή κρίση για να ξεκινήσουμε. Η δουλειά πάνω στην απόδοση, όπως η διαχείριση του άγχους πριν τον αγώνα, η συγκέντρωση ή η αυτοπεποίθηση, είναι εκπαιδευτικού τύπου και αφορά κάθε αθλητή, ανεξάρτητα από το αν αντιμετωπίζει κάποιο ψυχολογικό ζήτημα [4]. Αν κάποια στιγμή προκύψουν σημάδια που ξεπερνούν το αγωνιστικό κομμάτι, όπως συνεχής κόπωση, απομόνωση ή διαταραγμένος ύπνος, μιλάμε τότε για κάτι που χρειάζεται διαφορετική, πιο κλινική προσοχή, και αυτό το βλέπουμε μαζί όποτε προκύψει [4].

Πριν κλείσουμε

Στο τέλος της πρώτης συνάντησης συνήθως συμφωνούμε σε μια πρώτη κατεύθυνση για τη συνέχεια, και συχνά φεύγεις με κάτι συγκεκριμένο να δοκιμάσεις μέχρι την επόμενη φορά (μια σκέψη, μια μικρή άσκηση, κάτι να προσέξεις στην επόμενη προπόνηση). Αυτό που αποφεύγω είναι να φορτώσω την πρώτη συνάντηση με πολλά ταυτόχρονα ή να επιβάλω ένα έτοιμο πλάνο πριν καταλάβω πραγματικά τι συμβαίνει σε σένα, η ίδια η έρευνα δείχνει ότι αυτό λειτουργεί αντίστροφα και κουράζει τον αθλητή [2].

Αν αναγνωρίζεις κάτι από όσα περιέγραψα, επικοινώνησε μαζί μου μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή τηλεφωνικά, να κλείσουμε ένα πρώτο ραντεβού.

Προσοχή: Όσα διαβάζεις σε αυτό το κείμενο έχουν ενημερωτικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Δεν αντικαθιστούν την επαγγελματική συμβουλή, τη διάγνωση ή τη θεραπεία, και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τα διαβάσεις σαν οδηγό για να διαγνώσεις ή να «θεραπεύσεις» μόνος/η σου κάτι.

Αν αυτή την περίοδο περνάς κάτι πραγματικά δύσκολο ψυχικά, μίλησε με έναν ειδικό ψυχικής υγείας. Μόνο ένας εξειδικευμένος επαγγελματίας μπορεί να κάνει διάγνωση και να σου προσφέρει τη φροντίδα που χρειάζεσαι.

Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (24/7, δωρεάν, ανώνυμη): 1018

Τηλεφωνική Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης (24/7, δωρεάν, ανώνυμη): 10306

Βιβλιογραφικές αναφορές

[1] Nesti, M. (2004). Existential Psychology and Sport: Theory and Application. Routledge.

[2] Sharp, L. A., Hodge, K., & Danish, S. (2014). Sport psychology consulting at elite sport competitions. Sport, Exercise, and Performance Psychology, 3(2), 75–88.

[3] Chow, G. M., Garinger, L. M., Freeman, J., Ward, S. K., & Bird, M. D. (2022). “It’s about going from good to great”: Expert approaches to conducting a first sport psychology session. Journal of Clinical Sport Psychology, 18(1), 14–36.

[4] Runk, L. (2024). Foundations of Kinesiology: Understanding Human Movement, section 5.3 “Performance Enhancement vs. Mental Health Counseling”. Medicine LibreTexts.

Atrribution photo: Photo by CHUTTERSNAP on Unsplash